{"id":25311,"date":"2021-05-28T00:00:00","date_gmt":"2021-05-27T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/7-sposobow-w-jakie-rower-zmienil-swiat\/"},"modified":"2021-09-15T13:22:32","modified_gmt":"2021-09-15T11:22:32","slug":"7-sposobow-w-jakie-rower-zmienil-swiat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/pl\/7-sposobow-w-jakie-rower-zmienil-swiat\/","title":{"rendered":"7 sposob\u00f3w, w jakie rower zmieni\u0142 \u015bwiat"},"content":{"rendered":"<p><b><\/b><span style=\"font-weight: 400;\">W 2018 roku ONZ og\u0142osi\u0142o 3 czerwca \u015awiatowym Dniem Roweru. Do tego czasu by\u0142 to 19 kwietnia, na pami\u0105tk\u0119 rowerowej podr\u00f3\u017cy Alberta Hofmanna pod wp\u0142ywem LSD. Je\u015bli celem by\u0142o przypomnienie nam, \u017ce rower jest &#8220;narkotykiem&#8221;, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce czujemy si\u0119 szcz\u0119\u015bliwi, to 19 kwietnia sprawdzi si\u0119 doskonale. Podobnie jak 3 czerwca i ca\u0142a reszta roku, bo czym\u017ce by\u0142oby nasze \u017cycie bez rower\u00f3w? Aby wyja\u015bni\u0107, co rower oznacza\u0142 dla ludzko\u015bci, przyjrzyjmy si\u0119 7 sposobom, w jakie zmieni\u0142 \u017cycie, spo\u0142ecze\u0144stwo, technologi\u0119 i \u015bwiat:\u00a0<\/span><\/p>\n<h3><b>Przyst\u0119pny \u015brodek transportu<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pod koniec XIX wieku i na pocz\u0105tku XX wieku masowo produkowany &#8220;bezpieczny rower&#8221; sta\u0142 si\u0119 przyst\u0119pnym i praktycznym \u015brodkiem transportu dla du\u017cej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. By\u0142 wykorzystywany jako narz\u0119dzie pracy oraz jako tani i \u0142atwy spos\u00f3b przemieszczania si\u0119 do pracy i w celach rekreacyjnych. Spowodowa\u0142 ogromne zmiany spo\u0142eczne, od pocz\u0105tk\u00f3w turystyki po kolejn\u0105 wielk\u0105 zmian\u0119.<\/span><\/p>\n<h3><b>Rower dla umys\u0142u<\/b><\/h3>\n<div class=\"video-wrapper\"><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.tokyvideo.com\/embed\/73185\" frameborder=\"0\" width=\"640\" height=\"360\" scrolling=\"no\" allowfullscreen=\"\" webkitallowfullscreen=\"\" mozallowfullscreen=\"\" allowtransparency=\"\" style=\"display: block; max-width: 100%; margin: 0 auto 10px;\"><\/iframe><\/div>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>Steve Jobs powo\u0142uje si\u0119 na <\/span><a href=\"http:\/\/www.bikeboom.info\/efficiency\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\"><span style=\"font-weight: 400;\">artyku\u0142 S.S. Wilsona<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, kt\u00f3ry stwierdza, \u017ce cz\u0142owiek na rowerze jest bardziej energooszcz\u0119dny ni\u017c cz\u0142owiek w samochodzie czy w samolocie. Dalsze badania wykaza\u0142y, \u017ce istniej\u0105 gatunki zwierz\u0105t, kt\u00f3re poruszaj\u0105 si\u0119 bardziej efektywnie ni\u017c cz\u0142owiek na rowerze. Mimo to, wprowadzenie rower\u00f3w do powszechnego u\u017cycia pod koniec XIX i na pocz\u0105tku XX wieku zmieni\u0142o spos\u00f3b, w jaki ludzie my\u015bleli o przestrzeni i czasie. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 pokonywania d\u0142ugich dystans\u00f3w w ci\u0105gu kilku godzin po\u0142o\u017cy\u0142a kres izolacji wielu odleg\u0142ych obszar\u00f3w wiejskich. Szybkie przemieszczanie si\u0119 na kr\u00f3tkich dystansach przyspieszy\u0142o podstawowe procesy, takie jak dostarczanie poczty.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Przyj\u0119li\u015bmy te zmiany z otwartymi ramionami i d\u0105\u017cyli\u015bmy do kolejnych. Mo\u017cemy nawet je\u017adzi\u0107 na wirtualnym rowerze, ale co by to znaczy\u0142o straci\u0107 rower? Film <\/span><a href=\"https:\/\/www.imdb.com\/title\/tt0040522\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\"><span style=\"font-weight: 400;\">&#8220;Z\u0142odzieje rower\u00f3w&#8221;<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> mo\u017ce pos\u0142u\u017cy\u0107 nam jako przyk\u0142ad. Wracaj\u0105c do idei Jobsa, zdajemy sobie spraw\u0119 z tego, co oznacza technologia dopiero wtedy, gdy wyczerpie si\u0119 bateria w naszej kom\u00f3rce lub zepsuje si\u0119 m\u00f3j laptop, gdy pisz\u0119 te s\u0142owa.<\/span><\/p>\n<h3><b>Utwardzanie ulic i budowa nowych dr\u00f3g<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Im wi\u0119cej os\u00f3b korzysta z rower\u00f3w, tym wi\u0119kszej i lepszej infrastruktury potrzeba. Tak jest dzisiaj i tak by\u0142o w czasie rozkwitu ruchu rowerowego. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w jest <\/span><a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Good_Roads_Movement\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\"><i><span style=\"font-weight: 400;\">Good Roads Movement<\/span><\/i><\/a> <i><span style=\"font-weight: 400;\">(Ruch na rzecz poprawy stanu dr\u00f3g) <\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">za\u0142o\u017cony w 1880 roku w Stanach Zjednoczonych. Koalicja pomi\u0119dzy organizacjami rolnik\u00f3w i rowerzyst\u00f3w, kt\u00f3rej celem by\u0142o uzyskanie od rz\u0105du federalnego inwestycji w popraw\u0119 stanu wiejskich dr\u00f3g. Los chcia\u0142, \u017ce to w\u0142a\u015bnie pojawienie si\u0119 samochod\u00f3w na pocz\u0105tku XX wieku sk\u0142oni\u0142o prezydenta Woodrowa Wilsona do podpisania Federal Aid Road Act w 1916 roku, pierwszego federalnego aktu prawnego dotycz\u0105cego finansowania autostrad w Stanach Zjednoczonych. Ten zwi\u0105zek mi\u0119dzy pojazdami na dw\u00f3ch i czterech ko\u0142ach dopiero si\u0119 zaczyna.<\/span><\/p>\n<h3><b>Auta zawdzi\u0119czaj\u0105 wiele rowerom<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nie twierdzimy, \u017ce samoch\u00f3d nie sta\u0142by si\u0119 tym, czym jest dzisiaj, gdyby nie rower, ale musimy wspomnie\u0107 o osi\u0105gni\u0119ciu technologicznym stworzonym dla rower\u00f3w, a nast\u0119pnie wykorzystanym w pierwszych samochodach nap\u0119dzanych benzyn\u0105: oponie pneumatycznej opracowanej przez szkockiego wynalazc\u0119 Johna Boyda Dunlopa w 1887 roku. Bez tego wynalazku ani rowery, ani samochody nie by\u0142yby tak szybkie i wygodne, jak teraz.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/app\/uploads\/2021\/07\/Patent-Motorwagen_Nr.1_Benz_2.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ten tr\u00f3jko\u0142owy pojazd z silnikiem umieszczonym z ty\u0142u to Benz Patent-Motorwagen zbudowany w 1886 roku. Jest on uwa\u017cany za pierwszy samoch\u00f3d na \u015bwiecie i posiada\u0142 trzy ko\u0142a z drucianymi szprychami, \u0142a\u0144cuch rowerowy i przek\u0142adni\u0119 z mechanizmem r\u00f3\u017cnicowym, wynalezion\u0105 przez Jamesa Starleya, ojca przemys\u0142u rowerowego w Wielkiej Brytanii i wuja Johna Kempa Starleya, kt\u00f3ry stworzy\u0142 ide\u0119 roweru, jak\u0105 znamy do dzi\u015b..<\/span><\/p>\n<h3><b>Pierwszy samolot wystartowa\u0142 na dw\u00f3ch ko\u0142ach<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wszyscy znaj\u0105 braci Wright, Wilbura i Orville&#8217;a, jako pionier\u00f3w lotnictwa, ale zanim zacz\u0119li podbija\u0107 przestworza byli wzi\u0119tymi przedsi\u0119biorcami w bran\u017cy rowerowej pod koniec XIX wieku. W 1892 roku w Dayton (Ohio) bracia za\u0142o\u017cyli warsztat, w kt\u00f3rym produkowali, naprawiali i wypo\u017cyczali rowery Van Cleve. Dzi\u0119ki zyskom na poziomie 2000-3000 $ w ci\u0105gu roku rozpocz\u0119li badania nad aeronautyk\u0105 i w 1899 roku eksperymentowali z pierwszymi lataj\u0105cymi maszynami. W pierwszych szybowcach wykorzystali cz\u0119\u015bci rowerowe, a w swoim warsztacie zbudowali tunel aerodynamiczny. W 1909 roku podpisali kontrakt na 25 000 $ z ameryka\u0144sk\u0105 armi\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n<h3><b>Stalowe rumaki<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/app\/uploads\/2021\/07\/vietnamese_cargo_bike_2.jpg\" alt=\"\" style=\"display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;\" title=\"\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Samoloty by\u0142y w Wietnamie ma\u0142o przydatne. Prostota roweru wygrywa\u0142a z zaawansowan\u0105 technologi\u0105 lotnictwa ameryka\u0144skiej armii. Rowery by\u0142y modyfikowane i wzmacniane, aby przenosi\u0107 ci\u0119\u017cary (ponad 200 kg, a w przypadkach takich jak Steel Horses nawet do 600 kg) przez w\u0105skie i kr\u0119te \u015bcie\u017cki d\u017cungli. Reporter wojenny Harrison Evans Salisbury stwierdzi\u0142 przed senack\u0105 Komisj\u0105 Stosunk\u00f3w Zagranicznych w 1967 roku, \u017ce by\u0142y one kluczowe dla p\u00f3\u0142nocnowietnamskiego ruchu oporu. Senator Fulbright odpowiedzia\u0142: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">&#8220;Dlaczego wi\u0119c nie skupiamy si\u0119 na bombardowaniu ich rower\u00f3w zamiast most\u00f3w? Czy Pentagon o tym wie?&#8221;. <\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">By\u0107 mo\u017ce uwaga senatora by\u0142a sarkastyczna, ale dzi\u015b wielu turyst\u00f3w podr\u00f3\u017cuj\u0105cych do Wietnamu przemierza rowerem jeden z tych wojskowych szlak\u00f3w, Ho Chi Minh.<\/span><\/p>\n<h3><b>Emancypacja kobiet<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W 1896 roku ameryka\u0144ska dzia\u0142aczka na rzecz praw kobiet Susan Brownell Anthony powiedzia\u0142a:<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\"> &#8220;rower zrobi\u0142 wi\u0119cej dla emancypacji kobiet ni\u017c jakakolwiek inna rzecz na \u015bwiecie&#8221;<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Do\u015bwiadczy\u0142a ona boomu rowerowego osobi\u015bcie i jej stwierdzenie by\u0142o by\u0107 mo\u017ce zbyt daleko id\u0105ce, bo dla tych, kt\u00f3rych nie by\u0142o sta\u0107 na rower, nie by\u0142o te\u017c \u017cadnej faktycznej zmiany. Mimo \u017ce rowery stawa\u0142y si\u0119 coraz ta\u0144sze, dla wi\u0119kszo\u015bci kobiet cena jednego roweru r\u00f3wna\u0142a si\u0119 kilkumiesi\u0119cznej pensji, a nie zapominajmy, \u017ce musia\u0142y te\u017c je\u015b\u0107, pi\u0107, kupowa\u0107 ubrania, buty i p\u0142aci\u0107 czynsz. Po lewej stronie dzienne zarobki w Wielkiej Brytanii w 1906 roku, a po prawej cena roweru:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/app\/uploads\/2021\/07\/salario-precio.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Na kr\u00f3tko przed boomem rowerowym, w 1888 roku, opublikowano artyku\u0142 <\/span><a href=\"http:\/\/www.mernick.org.uk\/thhol\/thelink.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\"><span style=\"font-weight: 400;\">&#8220;White slavery in London&#8221;<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0 (&#8220;Bia\u0142e niewolnictwo w Londynie&#8221;). Kobiety pracowa\u0142y po 14 godzin dziennie i zarabia\u0142y 4-8 szyling\u00f3w tygodniowo. Z\u0142e warunki pracy, niskie p\u0142ace, r\u00f3\u017cnice w wynagrodzeniach kobiet i m\u0119\u017cczyzn oraz brak praw wyborczych si\u0119ga\u0142y dziesi\u0119cioleci wstecz i trwa\u0142y jeszcze d\u0142ugo po rowerowym boomie. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce rower po prostu &#8220;przeje\u017cd\u017ca\u0142 obok&#8221;, zbiegaj\u0105c si\u0119 w czasie ze zmaganiami i g\u0142\u0119bokimi zmianami, przez kt\u00f3re przechodzi\u0142y kobiety. Zamiast wi\u0119c generalizowa\u0107, powiedzmy lepiej, \u017ce dwa k\u00f3\u0142ka odegra\u0142y istotn\u0105 rol\u0119 w emancypacji tylko niekt\u00f3rych kobiet.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rower przyni\u00f3s\u0142 jednak bezsprzecznie zmiany w \u00f3wczesnej modzie damskiej. Do lamusa odesz\u0142y ciasne gorsety i d\u0142ugie sp\u00f3dnice. Popularne sta\u0142y si\u0119 bloomersy i kr\u00f3tsze, rozkloszowane sp\u00f3dnice midi. <\/span><a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Tessie_Reynolds\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\"><span style=\"font-weight: 400;\">Tessie Reynolds<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> mia\u0142a na sobie pantalony, koszul\u0119 i p\u0142aszcz i w 1893 roku, w wieku 16 lat, przejecha\u0142a na rowerze 190 km z Brighton do Londynu i z powrotem w 8 godzin i 30 minut.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kobiety mog\u0142y te\u017c je\u017adzi\u0107 na rowerze bez nadzoru. Konserwaty\u015bci byli przeciwni temu wyzwoleniu, nowym strojom i \u0107wiczeniom fizycznym kobiet. Twierdzili nawet, \u017ce kontakt z siode\u0142kiem jest niemoralny. Wielu z nich nie mia\u0142o jednak nic przeciwko temu, by kobiety pracowa\u0142y od \u015bwitu do zmierzchu w nieludzkich warunkach za n\u0119dzne wynagrodzenie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wiele sufra\u017cystek wyra\u017anie postrzega\u0142o rower jako \u015brodek transportu oznaczaj\u0105cy niezale\u017cno\u015b\u0107 i emancypacj\u0119. Dla kobiet z wy\u017cszych sfer i wy\u017cszej klasy \u015bredniej peda\u0142owanie oznacza\u0142o zwi\u0119kszon\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 wolno\u015bci osobistej oraz przy\u0142\u0105czenie si\u0119 do ruchu na rzecz praw wyborczych dla kobiet, o kt\u00f3re walczy\u0142y od po\u0142owy XIX wieku, a kt\u00f3re wesz\u0142y w \u017cycie dopiero w pierwszej po\u0142owie XX wieku.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Uwielbiamy rowery i chcieliby\u015bmy m\u00f3c stwierdzi\u0107, \u017ce powszechne prawa wyborcze to zas\u0142uga dwuko\u0142owca, ale patrz\u0105c wstecz widzimy, \u017ce tak si\u0119 nie sta\u0142o. Ostatni fakt pokazuj\u0105cy w perspektywie realne znaczenie roweru w kontek\u015bcie praw kobiet: <\/span><b>kobiece kolarstwo nie by\u0142o dyscyplin\u0105 olimpijsk\u0105 a\u017c do 1984 roku.<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W 2018 roku ONZ og\u0142osi\u0142o 3 czerwca \u015awiatowym Dniem Roweru. Do tego czasu by\u0142 to 19 kwietnia, na pami\u0105tk\u0119 rowerowej podr\u00f3\u017cy Alberta Hofmanna pod wp\u0142ywem LSD. Je\u015bli celem by\u0142o przypomnienie nam, \u017ce rower jest &#8220;narkotykiem&#8221;, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce czujemy si\u0119 szcz\u0119\u015bliwi, to 19 kwietnia sprawdzi si\u0119 doskonale. Podobnie jak 3 czerwca i ca\u0142a reszta roku,&hellip;&nbsp;<\/p>\n<div class=\"read-more-wrapper\"><a href=\"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/pl\/7-sposobow-w-jakie-rower-zmienil-swiat\/\" class=\"button button-secondary\" rel=\"bookmark\">Czytaj dalej<span class=\"screen-reader-text\">7 sposob\u00f3w, w jakie rower zmieni\u0142 \u015bwiat<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15246,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","neve_meta_reading_time":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[208],"tags":[],"class_list":["post-25311","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rowery"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25311","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25311"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25311\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15246"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25311"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25311"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.siroko.com\/blog\/c\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25311"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}